Ken je dat? Dat je bij een bijeenkomst komt en iets in je handen geduwd krijgt waarvan je denkt: “wat gaan we hier nu weer mee doen?” Dat overkwam mij bij de netwerkconferentie Fan van Democratie van de Nederlandse Democratie Coalitie op de VU in Amsterdam.
Ik kwam bij de aanmeldbalie, vond mijn badge en kreeg twee papiertjes in mijn hand gedrukt: een programma en… ja, dat papiertje waar ik het al over had. Ik had geen idee wat ik ermee moest, dus hup, in m’n tas ermee.
Een paar broodjes en wat gesprekken met leuke mensen verder werden we de plenaire zaal ingeroepen. We mochten daar even laten horen of we wel echte fans waren. Na een keer oefenen, was onze aanmoediging overtuigend genoeg om het podium te geven aan de keynote van twee wetenschappers: Mariken van der Velden en Bert Bakker. Daar werd meteen de toon gezet: Uit een groot internationaal onderzoek blijkt dat Nederland verschuift richting een autocratie. Een ontwikkeling die gevoed wordt door gevoelens van frustratie en machteloosheid vanwege grote crises – waar niet echt daadkrachtig op gehandeld wordt. Bas Bijlsma vertelde dat de conclusies van de Democratie Monitor dit onderschrijven: “we zijn in 2025 niet door de democratie-APK gekomen”.
Verrassend? Mwah… niet echt. Ik zie het gebeuren. En toch. Ergens is het altijd fijn om je idee bevestigd te zien. Maar vind ik het dan vooral geruststellend om te zien dat dit dan ook uit onderzoek blijkt, of verontrustend? Vooral dat laatste, natuurlijk! Ik heb liever dat mijn onderbuik ongelijk heeft dan dat we als land daadwerkelijk een autocratisch pad in stappen.
Gelukkig: de hele bijeenkomst door kwamen er ook mensen aan het woord die – net als wij – op allerlei manieren proberen de democratie te versterken, aan te vullen en opnieuw uit te vinden. Zo vertelde bijvoorbeeld Jornt van Zuijlen over hoe zij met de Lokale Democratie Coalitie raadsleden bereiken en inzetten op het versterken van (de weerbaarheid van) onze democratie.
Na de deelsessies kwamen we weer samen in de plenaire zaal. Daar vertelde Tweede-Kamerlid Joost Sneller van D66 over zijn Project 2026, als tegenhanger tegen “Trumps” Project 2025. Niet het afbreken van de democratie, maar het versterken ervan is de insteek van Project 2026. Iets dat natuurlijk in goede aarde viel bij deze groep ‘fans’!
En dan, dat fascinerende briefje, het Fan-diagram. Het bleek een creatieve variant op voor sommigen bekende Venn-diagrammen, bedoeld als netwerkondersteuner. De aanwezige democratiefans konden aan de hand van drie thema’s (privé, werk, werkvoornemen) met iemand anders in gesprek, op zoek naar wat je onderscheidt van elkaar en wat je gemeenschappelijk hebt, om zo te komen tot een gezamenlijk werkvoornemen. Een prachtige aanzet voor vervolgcontact!
Al met al was het een waardevolle middag met veel inspirerende mensen. En ja, het geeft toch wat vertrouwen voor het nieuwe jaar: er gebeuren zorgelijke dingen, maar er gebeurt óók heel veel om de democratie te vernieuwen en versterken. Daar zetten wij ons dit jaar natuurlijk weer met hart en ziel voor in!