Als lezer van deze nieuwsbrief weet je waarschijnlijk al dat je burgerberaden op allerlei niveaus kunt organiseren: lokaal, regionaal, landelijk, Europees. Dat dit ook op wereldschaal kan, is misschien minder bekend. Hoe is het om daaraan mee te doen?
Een introductie: wat is een wereldwijd burgerberaad?
Voor de duidelijkheid: dit was het tweede wereldwijde burgerberaad ooit. Voor zo’n wereldburgerberaad worden op zo’n 100 locaties over de hele wereld potentiële deelnemers geworven. Na loting is er van elke plek 1 deelnemer over die mag meedoen aan een online burgerberaad. Samen zijn ze een afspiegeling van de wereldbevolking.
Het wereldburgerberaad dit jaar ging over de vraag: “Welke veranderingen zouden wij (de wereld) eventueel moeten doorvoeren in de manier waarop we voedsel verbouwen, delen, eten en gebruiken, zodat iedereen genoeg te eten heeft en tegelijkertijd de oorzaken en gevolgen van klimaatverandering worden aangepakt?”
Als Nederlander deelnemen
Bij het eerste wereldburgerberaad was er geen locatie in Nederland aangewezen, dus is Annamarie de eerste Nederlandse deelnemer ooit aan een wereldwijd burgerberaad!
Annamarie meldde zich aan omdat het haar interessant leek. Ze was ook wel benieuwd hoe zoiets werkt. Bovendien paste het goed: ze was net afgestudeerd en kon wel tijd vrijmaken voor de 14 sessies van 3 uur, op zaterdagen en op woensdagen. Annamarie mocht zelf aangeven welk tijdslot haar voorkeur had voor de zaterdag en welk voor de woensdag. Daardoor zat zij op woensdagavond in een groep met andere deelnemers van onze tijdzone en ten westen daarvan en op zaterdagochtend met andere deelnemers van tijdzones ten oosten van ons. Van Spanje tot Frans Polynesië en van de Filippijnen tot Kameroen.
“Wat prettig was, was dat je zowel op de woensdagen als op de zaterdagen steeds in dezelfde groep met dezelfde facilitator zat. Daardoor raak je een beetje gewend aan de groep en wordt het makkelijker om persoonlijke dingen met elkaar te delen. Je gaat iets makkelijker met elkaar in gesprek.” Het viel dan ook op toen tijdens een van de laatste sessies de groep onverwachts een andere facilitator kreeg: de deelnemers werden toch weer meer afwachtend.
Maar hoe is het om met mensen van over de hele wereld bij elkaar te zitten? Annamarie geeft aan dat ze het in eerste instantie vooral prettig vond om te luisteren naar wat anderen wilden delen. Je kent immers de situatie van waaruit iemand spreekt helemaal nog niet. Hoe woont iemand, waar loopt iemand tegenaan en wat is normaal voor die persoon? Dan is het fijn gewoon te horen wat iemand te vertellen heeft. Het zette haar wel aan om soms buiten de sessies zich te verdiepen in de situatie in andere landen.
Hoe ziet zo’n wereldburgerberaad eruit?
De sessies waren mooi opgebouwd: het begon met elkaar en het onderwerp leren kennen. Hierbij werd er best wat informatie gedeeld. Dat was goed doordacht: niet te ingewikkeld, maar zeker ook niet oppervlakkig. En over allerlei aspecten die met het voedselsysteem van de toekomst samenhingen: niet alleen klimaatverandering, maar ook bijvoorbeeld vervuiling, ontbossing en ongelijkheid.
Vervolgens gingen ze op zoek naar hun (gedeelde) waarden: wat vinden ze belangrijk? Daarbij werden lastige dilemma’s niet uit de weg gegaan, maar inzichtelijk gemaakt: als je kiest voor iedereen kan alles eten wat die wil, heeft dat consequenties op bijvoorbeeld milieu en klimaat. Maar ook als je de keuze beperkt heeft dat consequenties.
Aan de hand van een aantal scenario’s werd er toegewerkt naar een gezamenlijke visie voor de toekomst. Op basis van deze visie werden er vier thema’s bepaald die belangrijk zijn om als wereld richting die gezamenlijke visie te bewegen:
- Voedselsystemen en landbouw
- Milieu, klimaat en natuur
- Stadsleven en de gebouwde omgeving
- Samenleving, cultuur en welzijn
Op deze thema’s werd gewerkt aan voorstellen om vervolgens bij de laatste sessie hierover te stemmen.
Hoe was het om deel te nemen?
Annamarie is heel enthousiast over haar deelname. Ze vond het heel interessant en ze geeft aan dat het haar blik echt heeft verruimd. Juist de persoonlijke voorbeelden uit de levens van andere deelnemers zijn heel interessant. Je ziet dan zowel de verschillen als de gelijkenissen. Je ervaart hoe groot de wereld eigenlijk is!
Natuurlijk wéét je dat het heel verschillend is over de hele wereld. De meerwaarde voor Annamarie is dat je dat tijdens deze sessies ook echt ervaart. Alleen al bij het introductierondje: de een zit om acht uur ’s avonds in 30°C, de ander om acht uur ’s ochtends bij 10°C. In het ene land vertrouwen ze de overheid eigenlijk niet echt, omdat die altijd gekoppeld is geweest aan de koloniale overheerser; de ander woont in het land van die koloniale overheerser.
Maar ook de gelijkenissen vielen Annamarie op: hoe iedereen wel het gevoel had dat er iets moet veranderen om klimaatverandering tegen te gaan en daar wel iets voor wil doen (of laten).
Wat Annamarie ook interessant vond, was hoe de sessies vrij abstract begonnen en de uitkomsten toch steeds serieuzer en concreter werden. Dit werd goed begeleid. De groepen konden steeds doorwerken op de ideeën van eerdere groepen. Leuk was ook dat ze haar eigen suggesties over de formulering terugzag in het uiteindelijke resultaat. En hoewel Annamarie zowel bij de zaterdag- als bij de woensdaggroep bij het thema Voedselsystemen en landbouw zat, kon ze toch over alle thema’s nog meedenken.
En hoe nu verder?
Annamarie geeft aan dat ze het mooi vindt dat er een wereldwijd beraad is geweest en dat ze tot een gedeelde toekomstvisie zijn gekomen. Het wordt alleen spannend bij hoe je dat dan vorm gaat geven. Dat is een hele klus. Als je wilt bereiken dat er bijvoorbeeld meer kleine boerderijen komen of meer verschillende gewassen, vraagt dat per land een heel andere aanpak. Hoe zorg je ervoor dat dit terecht komt in beleid en leidt tot een bindende uitwerking?
Dat is een terechte vraag. Burgerberaden worden over het algemeen georganiseerd in samenwerking met een overheid, waardoor de uitkomsten in beleid kunnen landen. Dat is bij een wereldwijd burgerberaad natuurlijk niet zo. Wat gebeurt er dan wel? Natuurlijk komt er een eindrapport. Niet alleen over de uitkomsten van het wereldburgerberaad, maar ook over de lokale Community Assemblies die op verschillende plekken georganiseerd zijn. Dit rapport wordt in juni aangeboden aan de UN Climate Change. Daarnaast zal het netwerk achter dit beraad met de uitkomsten aan de slag gaan om deze te promoten bij overheden, internationale samenwerkingsverbanden en bedrijven in de klimaat- en voedselsector.
Ondanks deze kanttekening, krijg ik een duidelijk antwoord als ik vraag of ze zich een volgende keer weer zou aanmelden: “Ja! Ik vond het heel leerzaam. En ik vind het mooi dat je samen met mensen van over de hele wereld bijdraagt aan dit thema.” Dat bijdragen zegt ze wel met enige voorzichtigheid. Vanwege de voorgaande kanttekening.
Dus mocht je ooit ook deze kans krijgen? Dan zou Annamarie je zeker aanraden om je aan te melden!