22 maart 2014: met een grote groep enthousiastelingen organiseerden we toen de eerste G1000 in Amersfoort. Na krap 4 maanden voorbereiding gingen 630 inwoners, ambtenaren, politici en werkgevers van Amersfoort een dag lang met elkaar in gesprek over de toekomst van Amersfoort.

Dit veroorzaakte een kleine schokgolf in politiek en bestuurlijk Nederland. Van alle kanten kregen wij de vraag om een G1000 in andere gemeenten te organiseren. Dat leidde tot de oprichting van een landelijk platform, Stichting G1000.nu. Met bijdragen van o.a. het V-Fonds en BiZa en heel veel vrijwilligerswerk konden wij lokale initiatieven in de rest van Nederland ondersteunen, wat tot op de dag van vandaag heeft geleid tot in totaal 17 G1000-en en 7 organisaties die gebruik hebben gemaakt van de G1000 om zelf ook bottom-up beleid te formuleren.

Als ik dit schrijf trekt er een hele film aan gebeurtenissen en anekdotes uit die jaren voorbij. Maar belangrijk is natuurlijk: waar staan we nu en wat heeft het opgeleverd?

De G1000 heeft zich ontwikkeld tot een ’prototype voor nieuwe democratie’ – dixit Friesch Dagblad naar aanleiding van de G1000Heerenveen. Hadden de eerste G1000-en nog te leiden onder een overmaat aan enthousiasme en een navenant gebrek aan impact op de besluitvorming, dan heeft zich dat nu na vijf jaar volledig gekeerd. De besluiten van de afgelopen 3 G1000-en zijn integraal door de betreffende gemeenteraad over genomen en worden gerealiseerd.Zonder ook maar iets van onze democratische waarden die wij bij de eerste G1000 hebben geformuleerd, in te leveren. Maar wel door net zo lang te zoeken naar een effectieve aansluiting aan en afstemming op de wereld van de overheid. We hebben die aansluiting gevonden door onszelf toe te staan in te gaan op concrete vragen van gemeenten om een dialoog met inwoners te organiseren rond specifieke onderwerpen. We kunnen dat doen door vooraf aan de gemeenten garanties te vragen voor de onafhankelijkheid van de G1000. En door te zorgen voor een vervolg op de Burgertop, waarbij ideeën binnen een reële termijn concreet uitgewerkt en gewogen worden. Daarmee maakt de G1000 haar oorspronkelijke belofte: ’op weg naar een nieuwe democratie!’ wat ons betreft helemaal waar.


De belangstelling voor democratische en bestuurlijke vernieuwing is onder het 3e kabinet Rutte behoorlijk verflauwd. De (bestuurlijke) energie is gekanaliseerd met een keurig en overzichtelijk rapport Remkes (weet u nog) en eventuele inspanningen worden vooral gericht op het versterken van de positie van bestuurders en zittende politici. Dat stelt ons voor een uitdaging, omdat de noodzaak van bestuurlijke en democratische vernieuwing zeker niet minder is geworden. Professionals bij de overheid – bestuurders en ambtenaren – delen in de wandelgangen het volgende adagium: ’het partijen-systeem is dood, het weet het alleen zelf nog niet’. Het gevaar aan deze overtuiging zit er niet in of het waar is of niet. Het gevaar van deze notie is dat het partij-politieke stelsel kennelijk haar gezag onder professionals en daarmee haar legitimerende werking in snel tempo aan het verliezen is.Als dat zo is, naar wie moet de beleidsprofessional zich dan richten? Niet naar de opvatting van politici, omdat die het gezag ontberen, niet naar maatschappelijke instituten, want die zijn door vergaande professionalisering los gezongen van hun maatschappelijke achterban, en van de opvatting van individuele burgers is ook al nauwelijks chocola te maken. Kortom, hoog tijd voor een nieuwe model, waarbij de opvattingen van de gemeenschap op een nieuwe en overtuigende manier met elkaar geformuleerd worden. In Heerenveen wordt op die manier door burgers vorm gegeven aan een nieuw centrum. In Brabant doen burgers en professionals dat bij het formuleren van een nieuw, toekomstbestendig Voedselsysteem.

Ondertussen hebben wij op 21 maart een klein feestje gevierd, om te herinneren waar we vandaan komen, te vieren waar we zijn en in de wetenschap dat er nog een grote klus ligt te wachten!

Op 5 september a.s., tijdens onze jaarlijkse University zullen we uitgebreid stil staan bij ons jubileum en opgedane ervaringen. Noteer deze datum dus alvast in je agenda!

Share This